De natuur reikt verder dan de toppen van de bomen

De natuur reikt verder dan de toppen van de bomen

Wat is een Supermaan

De baan van de maan rond de aarde is geen perfecte cirkel, maar elliptisch. Als gevolg hiervan varieert de afstand tussen de maan en de aarde gedurende de maand en het jaar. Aanvankelijk werd de term Supermaan in 1979 bedacht door astroloog Richard Nolle. Hij definieerde een Supermaan als: “een nieuwe of volle maan op of nabij (binnen 90% van) de dichtstbijzijnde nadering van de aarde in een bepaalde baan”.  In de media wordt een supermaan vaak voorgesteld als de grootste en helderste maan van het jaar, maar in werkelijkheid is hij niet veel groter dan een gewone volle maan. Een Super(volle)maan ziet er vergeleken met een gemiddelde Volle maan ongeveer 7% groter en ongeveer 16% helderder uit. Dit is zo weinig dat je het verschil met het blote oog niet eens opmerkt. Er bestaat echter een zogenaamde maanillusie die de maan groter laat lijken dan normaal, maar deze illusie heeft niets te maken met het supermaanverschijnsel!

Maanillusie

De maanillusie is een gezichtsbedrog waarbij de maan groter lijkt naarmate deze zich dichter bij de horizon bevindt dan wanneer deze hoger aan de hemel staat. Dit gezichtsbedrog doet zich ook voor bij de zon en de sterrenbeelden. Het mechanisme achter dit gezichtsbedrog is niet helemaal duidelijk, wel is het zo dat de aan de horizon staande maan eenvoudiger vergeleken kan worden met ver afstaande objecten waarvan de grootte bekend is, zoals gebouwen of bomen. Hierdoor lijkt de maan al snel groter dan deze objecten. Als de maan hoog aan de hemel staat ontbreekt deze mogelijkheid, of wordt onbewust een dichterbij staand object als een boomtak of dakrand als vergelijking gebruikt. In alle gevallen is de schijnbare diameter van de maan ongeveer 30 boogminuten, ofwel kleiner dan een pinknagel op armlengte afstand.
Het bewijs dat het een illusie is kan ook gemakkelijk aangetoond worden met een fototoestel (bijvoorbeeld ingebouwd in telefoon). Elke foto van de maan, met dezelfde camera instellingen, levert in alle gevallen dezelfde afmetingen op.

Grote aantrekkingskracht door de maan

Wat echt wel opmerkelijk is, is dat een supermaan de grootste getijden van het jaar kan veroorzaken, omdat een maan die dichterbij staat een sterkere aantrekkingskracht veroorzaakt en grotere verschillen tussen de getijden creëert. Maar het is onwaarschijnlijk dat het grote aardbevingen, overstromingen of vulkaanuitbarstingen veroorzaakt.

Hoe vaak hebben we in 2021 een supermaan?

Dit jaar zullen er twee supermanen zijn: op 27 april en 26 mei.